زانوی ضربدری

این عارضه نوعی اختلال در راستای طبیعی ساق پا می‌باشد که در آن:

  • زانو‌ها به خط میانی نزدیک می‌شوند.
  • قوزک‌های داخلی از یکدیگر دور می‌شوند.
  • تمایل کشکک‌ها به خارج زیاد است.
  • در هنگام راه رفتن زانو‌ها به یکدیگر کشیده می‌شوند.
  • در پشت ساق و جلوی ران احساس درد وجود دارد.
  • ساییدگی بیش از حد در کناره داخلی کفش وجود دارد.
  • خستگی زود‌رس به هنگاه راه رفتن و دویدن.

این عارضه به طور شایع در کودکان دیده می‌شود و حداکثر شیوع آن ۳-۴ سالگی است. به طور کلی این وضعیت بیشتر در کودکان چاق دیده می‌شود و به دلیل رشد در اکثر افراد تا سن ۱۰ سالگی بهبود میابد. از علل این عارضه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • وراثت.
  • راه افتادن زودرس کودک.
  • بیماری‌هایی که بر روی استخوان یا ساختار مفصل زانو اثر می‌گذارند، مانند نرمی استخوان و آرتروز.
  • رشد بیش از اندازه کندیل داخلی در مقایسه با کندیل خارجی زانو.
  • کاهش زاویه بین سر و گردن استخوان ران با تنه.
  • بد جوش خوردن شکستگی سطوح مفصلی زانو.
  • پارگی کپسول و رباط داخلی زانو و کوتاهی کپسول و رباط خارجی زانو.
  • کوتاهی عضلات بویژه عضله دو سر رانی و عضله کشنده پهن نیام.

ملاحظات اصلاحی و درمانی

  • انجام حرکات تقویتی برای عضلات جانب داخلی ساق و ران.
  • انجام حرکات کششی برای عضلات جانب خارجی ساق و ران.
  • انجام حرکات کششی برای کپسول ناحیه خارج زانو و ناحیه خارجی مچ پا.
  • پرهیز از حرکات پرشی عمودی و کنترل و تقسیم فشار به هنگام فرود در این‌گونه پرش‌ها.
  • پرهیز از نشستن نوع قورباقه‌ای.

نمونه تمرین های کششی

  • در وضعیت نشسته به حالت چهار زانو با کمک دست‌ها، یک ران را بالا آورده و زانو را به سینه نزدیک کنید، در حالی که تنه حالت قائم داشته باشد.
  • در وضعیت نشسته با پاهای کاملا باز و دور از هم، یکی از پاها‌ را از زمین اندکی بلند کرده و سپس آن را از خط وسط عبور داده و بکوشید آن را به پای دیگر نزدیک کنید.
  • در وضعیت نشسته به حالت تمرین قبل، بکوشید هر دو پا را بالا آورده و سپس به صورت قیچی آن‌ها را تا حد ممکن از یکدیگر عبور دهید.
  • در وضعیت خوابیده به پشت، دست‌ها به صورت باز و دور از هم و پا‌ها کاملا کشیده باشند، آنگاه بکوشید با بلند کردن یک پا و عبور آن از روی بدن، آن را به پنجه دست مخالف نزدیک کنید.
  • در وضعیت خوابیده به پهلو، یک پا را در امتداد خط افق بالاتر برده و سپس به طرف پایین و عقب ببرید. این حرکت را می‌توان در حالت ایستاده و در حالی که یک پا عقب تر است نیز انجام داد.

نمونه تمرین های تقویتی

  • در وضعیت نشسته با پاهای کشیده و کاملا باز، همراه با یک چرخش خارجی به ران، عضلات چهار‌سر ران را به حالت انقباض هم طول منقبض کنید.
  • در وضعیت نشسته کف پاها را به یکدیگر چسبانده، زانو‌ها را از یکدیگر دور کنید، سپس دست‌ها را بر روی زانو‌ها گذاشته و مقاومت کنید، آنگاه بکوشید ران‌ها را به یکدیگر نزدیک کنید.
  • در وضعیت نشسته با پاهای کاملا باز و دور از یکدیگر همراه با اعمال مقاومت، دست‌ها را در ناحیه جانب داخلی گذاشته و ران‌ها را به یکدیگر نزدیک کنید. این عمل می‌تواند همراه با چرخش خارجی ران صورت گیرد.
  • در وضعیت نشسته در حالی که زانو‌ها خم و کف‌ پا به روی زمین است، توپ یا شیء انعطاف‌پذیری را میان دو زانو گرفته و با فشار به آن بکوشید زانو‌ها را به هم نزدیک کنید.
  • در وضعیت خوابیده به شکم، ساق را به سمت داخل چرخانده و در مقابل خم کردن زانو مقاومت کنید.